“`html
Kızıl Kurdistan Üzerine Yeni Buluntular
Tarih alanında yaptığı araştırmalarla tanınan Dr. İsmet Konak, Kızıl Kurdistan’a (1923-1930) dair önemli belgelere ulaşmaya devam ediyor. Dr. Konak, Kemalist hükümetin Kürtlerin özerklik talebine ilişkin endişelerini ortaya koyan yeni iki arşiv belgesi keşfetti. Bu belgeler, Dışişleri Bakanlığı’na ait 1925 ve 1926 yıllarında yazılmış olup, dönemin siyasi otoritesinin Kürtlere yönelik tutumunu gözler önüne seriyor.
Yeni Telgraflar ve İçerikleri
Konak, elde ettiği belgeler hakkında şunları ifade etti: “Artık gerçekler gün yüzüne çıkıyor.” Açılan arşivlerle birlikte, ‘suçluların’ maskeleri düşmeye devam ediyor. Bir süre önce Dışişleri Bakanlığı arşivindeki 1929 tarihli belgede, Ankara yönetiminin Sovyet Kürtlerini nasıl izlediği ve paranoyak bir bakış açısıyla karşılık verdiği ortaya konmuştu. Bu belgelerle birlikte daha fazla bilgi edinmek için çalışmalarımıza devam ediyoruz.
Kürt Cumhuriyeti’ne Dair Endişeler
Belgelerde dikkat çeken bir diğer konu ise, Karabağ’daki Kürt köylerine dair bilgilerin bulunmasıdır. Sovyet hükümetinin, bu köylerde bir ‘Kürt Cumhuriyeti’ kurduğuna dair resmi belgeler, Ankara’nın nasıl bir kaygı içinde olduğunu gözler önüne seriyor. Hükümet, kendi sınırları dışında Kürtlerin herhangi bir statü kazanmasını hazmedememekte ve endişelerle dolu bir yaklaşım sergilemektedir. Aynı zamanda, Türkiye’nin geçmişteki müstahkem harekâtları ve Kıbrıs Türkleri ile Gagavuzlar gibi diğer etnik gruplara yönelik tutumlarının sorgulanması gerekiyor.
Kürtçe Eğitim Üzerine Korkular
Hariciye Nezareti’ne ait telgraflarda ayrıca ‘yatılı Kürt okullarının’ açılacağına dair kaygılar da yer almakta. Bu durum, Kürtçe eğitimi konusunda bir ‘varoluşsal’ kriz haline dönüşmüş görünmektedir. Türk devleti, tıpkı Romalı şair Horatius’un belirttiği gibi, korkuyla iç içe yaşamaktadır. Ancak korkunun özgürlük getirmeyeceği gerçeği, bu durumun üstesinden gelme gerekliliğini ortaya koyuyor.
Kürtçe Eğitim Talepleri ve Reddi
Son olarak, 1924 yılında Irak Kürtlerinin tarihini hazırlayan Museyib İlyasov ve arkadaşları, Kürtçe eğitim veren okullar açma talebinde bulundular. Ancak bu talepler herhangi bir olumlu sonuç vermedi. İlginç bir ironi olarak, otonom bir yapı oluşturulmasına rağmen, bu yapının eğitim standartlarının belirlenmesinde Türkçe eğitimi ön plana çıkarılmıştır.
Türkleştirme Politikasının Arkasındaki Gerçekler
1929 yılında Kızıl Kurdistan’ı ziyaret eden Doğu Bilimci Prof. Dr. V. A. Gurko-Kryajin, bölgedeki ‘Türkleştirme’ politikalarını resmi belgelerle kayda geçirmiştir. Bakü yönetimi, sosyalist kimliği altında gizli bir milliyetçilik yürütmektedir. Gerçeklerin gün yüzüne çıkması, toplumları daha özgürleştirmek adına büyük bir adım olacaktır.
“`
About the Author
